Δευτέρα, 6 Ιουλίου 2015

Ένας νέος ευρωπαϊκός συσχετισμός

 Του Κώστα Ράπτη


Σε τίνος την πλευρά "βρίσκεται η μπάλα” - για να καταφύγουμε στο πλέον χρησιμοποιημένο κλισέ των ημερών; Το 61,5% του ΟΧΙ στο ελληνικό δημοψήφισμα έδειξε προς στιγμήν να την μεταφέρει με τον πιο θεαματικό τρόπο στην πλευρά των συνομιλητών της Αθήνας - οι οποίοι, όμως, με ταχύτατες κινήσεις επιμένουν να την επιστρέφουν.

Το μήνυμα ότι η "μπάλα βρίσκεται στην ελληνική πλευρά” η οποία θα πρέπει εντός 48 ωρών είτε να παρουσιάσει ένα αξιόπιστο και μετρήσιμο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων είτε να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα του Grexit προκύπτει και από λόγους και από έργα. Η έκτακτη Σύνοδος Κορυφής της Τρίτης προβάλλει ως έσχατος χρονικός ορίζοντας, ενώ προηγουμένως τη σύγκληση του Eurogroup θα έχει επιβεβαιώσει την πρωτοκαθεδρία της τεχνικής επί της πολιτικής διαπραγμάτευσης.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στην ανακοίνωση της Κομισιόν αναφέρεται όχι μόνο ότι ο Jean Claude Juncker θα απευθυνθεί το πρωί της Τρίτης στο Ευρωκοινοβούλιο, αλλά και ότι μέχρι τότε θα βρίσκεται σε επαφή με όλους τους "δημοκρατικά εκλεγμένους” ηγέτες των χωρών της ευρωζώνης. Το υπονοούμενο είναι σαφές: όσο ηχηρά και αν εκφράζεται η ελληνική δημοκρατική τάξη, βρίσκεται αντιμέτωπη με τα ανυπέρβλητα όρια που τίθενται από πλευράς άλλων 18, επίσης δημοκρατικών, κρατών.

Ωστόσο, η συσπείρωση των γραμμών των Ευρωπαίων εταίρων παρουσιάζει προβλήματα – με δυνάμει σοβαρές επιπτώσεις όχι τόσο για την άμεση εξέλιξη του ελληνικού ζητήματος όσο την μεσοπρόθεσμη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής. Η υποδοχή του αποτελέσματος του ελληνικού δημοψηφίσματος φανέρωσε αξιοσημείωτες αποκλίσεις (αν όχι στο στόχο, τουλάχιστον στη μέθοδο) και ομαδοποιήσεις.

Από τη μία πλευρά βρίσκεται η Γερμανία η οποία την προειδοποίηση των προηγούμενων ημερών ότι η ελληνική ψήφος αφορά την "παραμονή ή μη στο ευρώ” δείχνει να την εννοεί κατά γράμμα. Δεν πρόκειται για ένα μήνυμα που εκπέμπουν μόνο κοινωνικοί φορείς (π.χ. Η Ένωση Τραπεζών και η Ένωση Εξαγωγέων) οι "συνήθεις ύποπτοι” Βαυαροί Χριστιανοκοινωνιστές, αλλά περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον οι συγκυβερνώντες Σοσιαλδημοκράτες.

Ο αντικαγκελάριος Sigmar Gabriel ήταν σαφής: η ίδια η προκήρυξη του δημοψηφίσματος έκοψε τις γέφυρες και ο Αλέξης Τσίπρας δεν αναγνωρίζεται επί της ουσίας ως συνομιλητής. Το ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός επιβεβαίωσε την κυριαρχία του στο εσωτερικό του μέτωπο δεν αλλάζει αυτή την κατεξοχήν πολιτική θέση του Βερολίνου.

Από την άλλη πλευρά βρίσκονται όσοι τις προειδοποιήσεις τους των προηγούμενων ημερών (διατυπωμένες ηπιότερα και σχετικοποιημένες) ήδη τις αντικαθιστούν με εκκλήσεις για ταχεία εξεύρεση ενός συμβιβασμού και εξορκίζουν το ενδεχόμενο του Grexit. Πρόκειται, διόλου τυχαία, για τους ιθύνοντες της Γαλλίας, της Ιταλίας και του Βελγίου. Με αυτή την έννοια, η συνάντηση του Francois Hollande με την Angela Merkel το απόγευμα της Δευτέρας είναι μάλλον η πιο δύσκολη που έχει υπάρξει.

Όμως το "λατινικό μπλοκ”, ακόμη και αν είχε διαθέσεις αντιπαράθεσης, αντιμετωπίζει μία δυσάρεστη πραγματικότητα: η "γερμανική γραμμή” έχει την ανεπιφύλακτη στήριξη των ανατολικοευρωπαϊκών χωρών – ακόμη και της εκτός ευρωζώνης Πολωνίας. Η σημασία αυτού του νέου συσχετισμού για τη μελλοντική εικόνα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης δεν θα πρέπει να υποτιμηθεί.

Έτσι, όσο και αν το περιοδικό Der Spiegel έσπευσε να ερμηνεύσει το ελληνικό αποτέλεσμα ως "ήττα της Angela Merkel”, ο πραγματικά μεγάλος ηττημένος είναι ο Γάλλος πρόεδρος, ο οποίος ήδη δέχεται επικρίσεις στο εσωτερικό του για το γεγονός (που δεν μπορεί πλέον να αποκρυβεί από οποιαδήποτε σκηνοθεσία "γαλλογερμανικού άξονα”) ότι ακολουθεί πολιτική ουράς έναντι του Βερολίνου.

Σε κάθε περίπτωση, μετά και τη δημοσιοποίηση του σχεδίου έκθεσης βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους από το ΔΝΤ, το ζήτημα δεν είναι μόνο αν η Αθήνα μπορεί να βρει κοινό έδαφος με τους πιστωτές της, αλλά πλέον και αν αυτοί μπορούν να βρουν κοινό έδαφος μεταξύ τους. Μόνο που όσο περισσότερο περιπλέκεται το δεύτερο τόσο λιγότερο πιθανό είναι να προκύψει το πρώτο.

Δεν υπάρχουν σχόλια: